Por: Jesus Manya
Wañurapushqan, wañurapushqan… Lloqseramun qaparispa, khatataspa, q’ellollaña uyanpas, Mariacha warma, mancharisqa sayarichin llipin wasitaraq, waqaytataq qallarin, ch’achara wallpa hinaraq puriykachaspa.
Yuraq q’arachan chuchusqa qashan, hanp’ara patapi wañusqa, uyantapas hap’iqtiy chiri chirillañan, manan samarinchu. Tutapaypin haykurani aqha t’impuchiq, q’onchata hapichiqtiytaq, chayraq rikhuni sullk’a weraqochata.
Qaynunchis ch’isinmi wasinchisman hanpuranku,
machasqallaña iskay q’arakuna, haykunpunkun wasiman. Manan sayariytapas atinkuñachu, kinsa kutinmi wiqapakunku punkupipas, kirkinchuntapas ch’allupunkun.
Imaynamantan rimapakunku, Qosqo sipas yanankumanta, Maras warmakunamantapas, asikunkutaq, waqankutaq, noqaqa qhawallanin uyarillanin, asikuspallan k’uchuymanta.
Llaqecha, upallaspallan rimapakun ukhunman: chayllamanmi taripaspa hap’irani inkachayta puñupakunaypaq, payqa machasqallan o taq Qosqo wasipi pakayllapi, sinchitapuni munapakuwaq, wayllupakuwaq, imaymanata takipawaq. Kutiranpuntaq rimariyman.
Yuraq q’arataqa haykuchiykuraqmi mikhuna k’uchuman, tawnachiykun k’ullu patapi puñunanpaq, chitakunaq qaranpi, punchullanwanmi p’istuykupas; qhorqoqtañan saqeykupas.
Imaynatacha puñuran riki, k’ullupatamanta hanp’araman wichananpaq, chutarikurancha, puñuskachus puriykachaq, wasinpi kawitunmancha pantapuran yuyaychakuspa.
Llaqecha, huqmanta upallaspallan rimapakun ukhunman: tutallanpiraqmi wiqch’uni yana q’arayta, mantanpascha tariruwanman manchakuspa; kamachini, puñumuy kawituykipi, punkunqamanmi apanipas. Chaymantaq haykuni sara wiñapu qutaq, aqha t’inpuchinaypaq. Raspiyamanñan allinta qhawapakuqtiy, rikhuni yuraq q’ara chutayallaqta.
Noqaqa, wasinman kachapusaq nispa, hap’ini makinta, manataq rikch’arinchu, uyanta hap’iqtiytaq chiri wañusqa kikillan, chaymi lloqseramuni waqyarikamunaypaq.
Mancharisqa haykunku wayk’una wasiman, hanp’arata qhawanku, manataq imapas kanchu, ch’usaqllaña; qhawanakunku, tapunku warmata, paytaq rimapakun: saqracha qaran, yuraq q’arapunin qaran. Seqayqapurancha, qhepa perqapatata wichaspa o taq ch’usaqmancha tukupuran.
Yaw warmicha, sinchitan pantaykachanki, Qosqo waynakuna chayamuqtin, munapakusankichus hina sullk’a wawayta, rimarin mantacha. P’enqasqa, uyanpas pukaykachapun, k’umurapuntaq kusisqa warmichaqa. Haha hahaylla asipakunku llipillanku.
Wasipi mama qoya usqhaylla kamachin: paqtataq wañusqa rikhurimunman sullk’a weraqochaq kunpan; tapuramuy wasinpi, mana tarispataq, maskharamuy machaq wasikunapi o taq aqhawasikunapipas; kay Tayta Panchu raymichayninpiqa, sipaskuna waynakunawan chinkapunkun t’iliy t’iliykama machaspa, chichuyasqa kutimunankukama..
Huch’uy chawanku, k’uchullamanta uyarishan imaymana rimakuykunata; payllan yachan cheqaq waynakunaq kawsayninta, ch’alluskaña k’ullun kasaspapas, chilin chalanninqa atipakunraqmi, charanku rimapakunanpaq: chay munay uyachayuq, chakasapa sipaschaqa, yuyaysapan, llank’aysapan; umantaraqmi chinkachin harawinanpaq, sonqontaraqmi p’atachin takinanpaq, kirkinchu chilinchanninta t’ipispa.
#agenciadenoticvias
#cusco#aprimerahora
La entrada CHUCHUPAS CH’USAQPAS se publicó primero en A Primera Hora Cusco.
